Mijn collega’s bij VINT hebben een nieuw trendrapport over de ‘Zwarte Kant van sociale media’ het web op geslingerd. De inhoud van het rapport wijkt af van wat de meeste gewend zijn om te lezen over sociale media. Waar over het algemeen vooral de utopische kant van het verhaal besproken wordt (Arab Spring anyone?), laten collega’s Sander Duivestein en Jaap Bloem aan de hand van 10 gevolgen zien wat de minder wenselijke kanten zijn van sociale media. Enkele voorbeelden daarvan zijn de negatieve gevolgen voor onze aandacht en concentratievermogen, maar ook de gevolgen voor privacy en een Big Brother/Panopticon-achtige wereld waaraan we allemaal bijdragen.

Als je het rapport gaat downloaden valt je misschien het versienummer (0.99) op. De reden hiervoor is als volgt:

Het trendrapport ‘De Zwarte Kant van Sociale Media 2012′ heeft als versienummer 0.99 meegekregen. Het is dus nog niet af. Aan 0.99 ontbreekt namelijk nog iets wezenlijks; jouw hulp. Wij hebben met dit rapport geprobeerd de problematiek ten aanzien van sociale media te delen en te duiden. Wij zijn er echter, gezien het sociale karakter, ook bijzonder van overtuigd, dat juist jij nog veel meer weet dan wij. Daarom zijn we op zoek naar je mening over van de negatieve effecten die we aanstippen, de analyse die we geven en de oplossingsrichting die we voorstellen.

Ben je het met ons eens? Herken je je in de feiten? Heb je soortgelijke ervaringen gehad? Of juist totaal niet? Laat het ons vooral weten. Ga met ons de dialoog aan in de comments hieronder of discussieer mee in de LinkedIn-groep. Wij zullen alle evaluaties en kritiek verzamelen en verwerken in de uiteindelijke versie 1.0.

Het rapport downloaden en lezen kan hier!

Verschuiving in communicatie
Volgens Turkle kenmerkt onze huidige cultuur zich door een meer intieme relatie tussen mens en technologie. Een voorbeeld hiervan is de smartphone waardoor we constant in connectie staan met het web en elkaar. Waar Turkle in het begin van de jaren negentig nog uiterst optimistisch tegenover het fysieke/digitale speelveld stond, heeft dat plaatsgemaakt voor verontrusting. De reden hiervoor is de door Turkle waargenomen verschuiving in communicatie: van conversatie naar connectie. Het constante geping, gefacebook en getwitter is een vorm van connectie met anderen, maar niet van conversatie.

Hide & Perform
Deze verschuiving heeft een aantal gevolgen. Een daarvan is dat technologie steeds meer de architectuur vormt voor onze intimiteit. Intimiteit op afstand, want volgens Turkle zitten huidige generaties niet te wachten op face-to-face communicatie, maar pingen ze elkaar liever. Volgens Turkle leidt deze verschuiving tot het gedrag ‘hide & perform’, men kan zich verstoppen in digitale communicatie door gewoon niet meer te reageren en we acteren altijd en overal als onze ‘beste zelf’. Een ander gevolg is dat we in een cultuur vol afleiding en verwarring zijn terechtgekomen; tijdens echte conversaties zijn er constant afleidingen van inkomende smsjes en mail. Een belangrijk gewin voor deze generaties is dat men controle heeft over communicatie, het verlies is dat we de illusie van vriendschap scheppen door digitaal contact.

We hoeven dankzij e-messasing nooit meer alleen te zijn, maar we zijn eenzamer dan ooit te voren. Bijvoorbeeld door de onmiddellijkheid van iets als pingen, twee mintuten geen reactie en we voelen ons eenzaam. We zijn samen alleen. Gelukkig is het toekomstbeeld van Turkle niet uisluitend negatief. Volgens Turkle staat het internet nog altijd in de kinderschoenen en komen de belangrijke thema’s als privacy en informatievrijheid nu pas naar voren. Het is  volgens Turkle tijd voor correcties aan het medium dat onze communicatie zo vormt.

Ik hoor je denken: ‘Is daar geen TED-talk van?’. Natuurlijk wel.

Eigenlijk is het internet altijd al een sociaal medium geweest. Een ‘marketing-stempel’ als social media had men in de beginfase nog niet nodig. Al vanaf de tijden van ‘The Well’ werd het internet al beschreven als een kroeg waar altijd like-minded persoon te vinden was.

Onderstaande infographic is een visueel geschiedenislesje. Klik op het plaatje voor de vergroting.

via http://blog.skloog.com/

Zelf gebruik ik Gmail voor ‘zakelijke’ mail. Aanvragen en communicatie van/met klanten komt in Gmail binnen via mail[at]thomasvanmanen[punt].nl, mail van de UU komt binnen in een filter en tenslotte is @Gmail voor al het andere leuks, maar wel met een zakelijk tintje. Hotmail gebruik ik voor vrienden, het voetbalteam en andere ongein. Hotmail gaat er dus uit, het systeem van Facebook is veel handiger. Mijn vrienden zitten niet meer op MSN of op het live-platform, die spreek ik toch al op FAcebook. Laten we het persoonlijke dan maar in 1 omgeving houden. Dag hotmail, doe de groeten aan Bill!

Het is een (inmiddels) bekend fenomeen; de gesprekken over hetgeen wat we zien op televisie of horen op de radio verplaatsen zich naar online. Op Twitter zijn de hashtags #ZG of #DWDD bekende tekens die gesprekken en meningen van honderdern Twitteraars over een bepaald programma weergegeven. Sociale televisie in een nieuw jasje.

Show me the conversation
Ik schreef al eerder blogs hierover . Een van de vragen die ik hardop stelde was wat de programmamakers gaan doen met al die tweets over hun programma. Zou het voor de PO niet wat zijn om die conversatie meer naar zich toe te trekken? Het antwoord blijkt dus ja.

Het NPO-plein is nog niet klaar maar de insteek is duidelijk: real time conversatie op sociale netwerken van kijkers, maar ook van omroep-medewerkers of presentatoren samenbrengen op 1 platform. Nu nog alleen Twitter, maar in de toekomst zal dit uitbreiden. Het doel van dit project beschrijft men als volgt: ‘Transparantie en inzicht creëren in de online dialoog.” Het project is beschikbaar onder een white label: helaas niet voor het publiek maar wel voor alle omroepen.

Conversatie mash up
Laten we kijken naar de functies die (tot nu toe)  bekend zijn. Ten eerste is er een Tagcloud. Deze laat de meeste besproken onderwerpen zien, groot en een kleurtje wordt veel over gesproken en grijs minder. De onderwerpen zijn klikbaar en brengen je naar het gesprek wat erbij hoort.  De tagcloud is realtime en veranderd dus mee met de conversatie op bv Twitter.

Daarnaast worden de tweets van iedereen, omroepers en bekende omroepers (@pauldeleeuw bv) weergegeven in 3 tabbladen.  Er kan weer doorgeklikt worden en zo wordt je naar een profieltje gebracht van de desbetreffende twitteraar. In een soort sidebar is er nog plaats om wat dingen uit te lichten. Onderstaande screenshots laten het zien. (klik om te vergroten)

Bindmiddel en filteropties
Het is nog te vroeg voor een eindoordeel over dit project, maar een kleine conclusie wil ik er toch aan wagen. Het is goed dat de PO probeert dit naar zich toe te trekken. Met het oog op een groter publiek dat straks een nieuwe dimensie aan de kijkervaring kan toevoegen is het goed dat de PO als bindmiddel tussen twee werelden gaat fungeren. Of de hardcore Twitteraar die op zondagavond driftig zit te f5′en zijn Twitter-omgeving gaat verlaten om hier het gesprek voor te zetten betwijfel ik, dit hangt af van bijvoorbeeld de filteropties die men gaat aanbieden. De twitter search schiet daar namelijk wel eens tekort en het filteren op zender, medewerkers van dat specifieke programma of  juist een bepaalde groep tweeps lijkt mij erg interessant.

De gemeenteraadsverkiezingen waren een zogezegd ‘hot item’ de laatste twee weken. Er was bijvoorbeeld de heisa rond politieke reclamezuilen en via #GM2010 was er een constante stroom van verkiezingengerelateerde tweets. Het lijkt erop dat de traditionele vox-pop, het verhaal van de man op straat, zijn langste tijd gehad heeft en vervangen wordt door het getweet van de online Nederlander en dit geval natuurlijk ook de tweets van de twitterende politici.

Zo zag de rol van Twitter er uit tijdens de bijna 4 uur durende verslaggeving van de gemeenteraadsverkiezingen.

Tweets van politici, journalisten en burgers werden uitgelicht en gebruikt om het ‘sentiment in het land’ te integreren in de verslaggeving. Voor de omroepen lijkt het me vooral een stuk goedkoper om dit via Twitter te doen in plaats van een cameraploegje op pad te sturen. Het wordt misschien wel een nieuwe vorm van business voor omroepen in de toekomst als ze iets kunnen bedenken voor het op komst zijnde advertentieplatform van Twitter.

Toegevoegde waarde
Is die er? Wat mij betreft ja en nee. Ten eerste vind ik het leuk dat een medium als Twitter steeds serieuzer wordt genomen door traditionele media. Ten tweede is het een nieuwe manier om ook de mening van experts te peilen over bepaalde onderwerpen in het nieuws. Daarnaast kan er ook goed ingegaan worden op meerdere lokale niveaus van het nieuws. Dit is zeker van toegevoegde waarde bij een nieuwsfeit als de gemeenteraadsverkiezingen. Het mooie hiervan is dat het natuurlijk een realtime element toevoegt aan de beleving van nieuws.

Aan de andere kant was de vox-pop in mijn ogen een van de minst waardevolle onderdelen binnen verslaggeving van nieuws en ik zie dat niet drastisch veranderen door de intergratie van Twitter binnen verslaggeving. Daarnaast kan ik begrip opbrengen voor de kritiek die stelt dat alleen online reacties laten zien niet representatief is voor de gemiddelde Nederlandse burger.

Hoe denkt de man/vrouw op het web hierover? Is Twitter van toegevoegde waarde binnen verslaggeving of misschien alleen op avonden met een centraal thema zoals gisteren?

Volgens de New York Times is het online gebabbel over offline televisie ook bevorderlijk voor de kijkcijfers. Wanneer veel mensen in je netwerk praten over iets wat ze bijvoorbeeld bij DWDD zien, is de kans natuurlijk groot dat je zelf ook even een kijkje gaat nemen. In de NYT wordt deze nieuwe trend in het consumeren van televisie het ‘Watercooler-effect’ genoemd. Waar vroeger de gesprekken over wat gisteravond opviel op de televisie rond de watercooler (in Nederland bij de koffieautomaat) werden gevoerd, brengen online sociale netwerken als Twitter en Facebook deze ‘koffieautomaat-gesprekken’ naar een online omgeving. Een groot verschil is dat de gesprekken nu realtime plaatsvinden en daarom vaak een stuk relevanter zijn.

Het internetten tijdens televisie kijken wordt ook wel ‘media meshing’ genoemd. Microsoft Advertising deed hier een onderzoek naar onder 1050 Europeanen.

Enkele punten uit het onderzoek zijn zeker interessant en sluiten goed aan bij bovengenoemde trend:

• Tweederde van de Europeanen internet tijdens het televisie kijken
• In de leeftijsgroep 16 tot 24 doet 9 op de 10 dit

Ook voor adverteerders lijkt deze trend interessant:

• 51% geeft aan wel eens op internet te zoeken naar een reclame die ze op TV zien
• 20% geeft aan wel eens een reclame op te zoeken en door te sturen naar iemand

Ik ben benieuwd in hoeverre de omroepen een poging gaan doen deze gesprekken te faciliteren binnen hun eigen omgeving, bijvoorbeeld op de website van een programma of een eventuele integratie van deze gesprekken binnen een programma zelf

Het internet wordt steeds meer een bundeling van praatmedia. Mensen praten met elkaar over van alles en nog wat; wat is interessant, wat vind ik leuk, maar ook wat vind ik niet leuk. Dit varieert natuurlijk nogal van onderwerp, maar het staat vast dat steeds meer mensen hun bevindingen of ervaringen met een merk ook online delen met hun netwerk. In welke mate er over je gepraat wordt is nogal afhankelijk van het merk, over merken als de NS of de Bijenkorf wordt natuurlijk meer gesproken dan over Slagerij Jansen of autoverhuurbedrijf van den Berg. Tot zover een bekend verhaal. In deze post wil ik een aantal tools bespreken die het voor iedereen makkelijk maken de ‘online conversatie’ over hun merk in de gaten te houden.

Google
Google (wie anders?) biedt een aantal handige gratis tools die het oppikken als je merknaam of aanverwante keywords (productnamen, naam directeur etc.) ergens op internet opduiken. Dit heet Google Alerts. Deze ‘waarschuwingen’ ontvang je vervolgens in je RSS-reader of e-mail. De alerts die ik op mijn werkgever de Media Academie heb staan komen binnen in mijn e-mail inbox, op deze manier kan ik snel schakelen mocht dat nodig zijn (bovenstaande verwijzing naar de Media Academie komt dus in mijn inbox vandaag). In de alerts komen meldingen van vernoemingen op websites, blogs en sociale netwerken.

Andere tool van Google is de Blogsearch. Zoals de naam doet vermoeden is dit een zoekmachine die de blogs afgaat op zoek naar vermeldingen over je merk of andere keywords.

Twitter
Er wordt zeker niet over elk merk getwitterd. Maar voor de merken waar wel over getwitterd wordt of de merken die er achter willen komen of er over ze getwitterd wordt, zijn er een aantal handige tools. De beste is misschien wel die van Twitter zelf: de twitterzoekmachine. De zoekmachine pluist alle tweets af of er over je gesproken wordt. Neem op elke zoekopdracht die je uitvoert een RSS-abbo naar je RSS-reader, zou automatiseer je gemakkelijk deze informatiestroom. Voor betere results filter je rechts even op taal. Dat het voor sommige merken van belang kan zijn op dit in de gaten te houden zie je wel aan onderstaande zoekopdracht:

Dashboards
Er zijn ook een aantal tools die een heleboel tegelijk doen, de zogenoemde social media zoekmachines. Die zoeken verschillende platformen als blogs, twitter, flickr, youtube etc af naar de door jou opgegeven zoekterm. Twee tools die ik goed vind werken zijn Who’s Talkin en Addictomatic. Onderstaand voorbeeld laat zien wat zo’n dashboard laat zien met het voorbeeld Albert Heijn.

Bovenstaande dashboards-tools zijn handig om er erachter te komen waar er over je gesproken wordt. Dan kan je vervolgens dat medium beter/extra in de gaten houden of je zoekopdrachten specificeren.

Tot zover dus wat handige tools.